Hoogbegaafd en toch zonder werk?

Schrijnend vind ik het... Zoveel talent, zoveel potentieel, zoveel creativiteit, zoveel intelligentie, zoveel soft skills en toch er niet in slagen om voldoening te vinden op de werkvloer of - sterker nog - in een burn-out te belanden en vervolgens maar heel moeilijk kunnen integreren.

Noot: deze blog is geschreven vanuit het werknemerschap. Eerder heb ik 2 blogs geschreven over ondernemerschap als hoogbegaafde met onverwerkt ontwikkelingstrauma. Deze blogs kan je hier lezen: Hoogbegaafd ondernemen & Ondernemen als hoogbegaafde uit balans

Het is het verhaal van vele volwassen cliënten die ik spreek. Vaak overigens degenen die zich amper hoogbegaafd durven te noemen. Hoe komt dit?

Hoogbegaafdheid, trauma en werk

Om hier tot een antwoord te komen, maak ik graag een onderverdeling tussen een hoogbegaafde volwassene die een gezonde ontwikkeling gekend heeft (persona 1) en een hoogbegaafde volwassene die nog kampt met ontwikkelingstrauma (persona 2).

Laat ons beginnen bij de eerste persona.

Persona 1 ~ een hoogbegaafde volwassene die een gezonde ontwikkeling achter de rug heeft

Indien een hoogbegaafd kindje ter wereld komt binnen een gezin waarin er veilige hechting is, waarin beide ouders erin slagen om hun kind te omarmen in zijn/haar volle glorie dan zijn de ingrediënten aanwezig voor een gezonde ontwikkeling.

Wanneer zo'n hoogbegaafd kind opgroeit en terecht komt in een schoolomgeving waarin er ook voldoende inclusie, uitdaging is dan kan die gezonde ontwikkeling verder gezet worden.

Indien zo'n hoogbegaafde vervolgens de arbeidsmarkt betreedt, heeft deze redelijk wat kansen om een vervullende job te vinden. Zou je denken. De realiteit laat echter zien dat er binnen het arbeidscircuit niet altijd optimale omstandigheden aanwezig zijn om een hoogbegaafde te laten floreren. Denk hierbij eens aan politieke spelletjes, systeemtrauma binnen het bedrijf, persoonlijk trauma bij leidinggevenden. Een hoogbegaafde werknemer is hier extreem gevoelig voor. Hij/zij voelt als geen ander aan dat er 'ergens iets niet klopt'. 

Gezien bij deze persona uitgegaan wordt vanuit een gezonde ontwikkeling, is de kans reëel dat deze hoogbegaafde in zijn kracht staat en voor zijn/haar mening en visie durft uit te komen. Oeps... Dat vindt niet elke organisatie even tof... Het is namelijk vaak zo dat deze hoogbegaafde werknemer als geen ander de vinger weet te leggen op de zere plekken binnen de organisatie. Niet elke organisatie zit daarop te wachten. Zeker niet wanneer er systeemtrauma binnen die organisatie sluimert.

En wat gebeurt er dan? Indien zo'n hoogbegaafde werknemer voldoende in zijn kracht staat, gaat hij zoeken naar creatieve oplossingen binnen dat bedrijf. Vindt hij/zij deze niet, dan gaat hij/zij op zoek naar een andere job waarin er wel volledige omarming van zijn/haar talenten mag zijn.

Dat is meteen ook de reden waarom hoogbegaafde werknemers vaak job hoppers zijn. Het kan voor een hoogbegaafde volwassene nogal een zoektocht zijn om zijn/haar plek binnen het bedrijfsleven te vinden.

Persona 2 ~ een hoogbegaafde volwassene die GEEN gezonde ontwikkeling achter de rug heeft

En zo komen we bij de tweede persona. De hoogbegaafde werknemer die nog kampt met een vorm van ontwikkelingstrauma. Onder ontwikkelingstrauma mag je verstaan dat de hoogbegaafde aard van de volwassene (nog) niet volledig tot bloei is kunnen komen.

Dit zijn de hoogbegaafden die vaak erg sterk aan zichzelf twijfelen. Degenen die zich afvragen: 'wat is er mis met mij?'

Indien zo'n hoogbegaafde werknemer veel weerstand ondervindt op de werkvloer en hij/zij durft niet voor zichzelf op te komen, dan ligt een burn-out op de loer. Deze hoogbegaafde werknemer kan volledig leeggezogen worden zonder goed en wel te beseffen wat er allemaal aan de hand is.

Dat is precies de reden waarom ik ernaar streef om zoveel mogelijk bewustzijn te creëren omtrent hoogbegaafdheid én omtrent ontwikkelingstrauma. Zodra dat bewustzijn namelijk aanwezig is bij deze persona kan er actief gezocht worden naar oplossingen. Stap voor stap. Een snelle mirakeloplossing bestaat hier namelijk niet voor. Ontwikkelingstrauma is er erg subtiel ingeslopen en vraagt vervolgens om een subtiele aanpak. Er kan in mijn visie echter pas naar werkbare oplossingen gezocht worden indien men de oorzaak van het probleem heeft gespot: hoogbegaafdheid in combinatie met ontwikkelingstrauma. Zoniet is de kans reëel dat we blijven hangen in symptoombestrijding: pleistertjes op de wonde terwijl de wonde onder pleister niet heelt en kan gaan ontsteken.

Re-integratie versus desintegratie

Wanneer persona 1 zijn/haar hoogbegaafdheid volledig heeft kunnen omarmen, kan het alsnog zijn dat een burn-out op de loer ligt. Door het gevoel van miskenning, door het gevoel van 'vechten tegen de bierkaai', door het gevoel van op te boksen tegen systemen die niet kloppen, door de uitputtende zoektocht naar een passende job.

Wanneer zo'n hoogbegaafde werknemer op krachten kan komen - bijvoorbeeld door ondersteuning via coaching voor hoogbegaafden - dan kan er re-integratie op de werkvloer plaatsvinden.

Dit ligt echter helemaal anders voor persona 2. Deze hoogbegaafde heeft een heel karwei voor de boeg: omarming van zijn/haar hoogbegaafdheid én heling van zijn/haar ontwikkelingstrauma. Wat ik dan heel vaak zie gebeuren, is het proces van desintegratie. Zo'n hoogbegaafde gaat als het ware zichzelf volledig herontdekken. Dat zijn degenen die mij melden: 'het lijkt alsof ik mezelf niet meer ken'. Deze persona belandt meer dan eens in een diepe existentiële crisis en stelt zich de vragen: 'wie ben ik nu eigenlijk?', 'wat kom ik doen op deze wereld?'

In deze verwijs ik graag naar het sublieme werk van Kasimierz Dabrowski. En dan met name naar zijn Theorie van Positieve Desintegratie. Deze theorie gaat ervan uit dat wanneer iemand in een diepe existentiële crisis belandt de persoonlijkheid van deze persoon als het ware een soort van afgebroken wordt om vervolgens weer vanaf 0 heropgebouwd te kunnen worden. Volgens Dabrowski zijn het vaak 'intense mensen' die dergelijke processen aangaan. En wat is één van de hoofdkenmerken van hoogbegaafdheid? Inderdaad: intensiteit. Als je hier meer over wil lezen, verwijs ik je graag naar deze blog: https://socialbalance.be/nl/blog/artikel/leven-als-intens-begaafde-man-vrouw

Door het leven gaan als intens begaafde man of vrouw

Wat is de oplossing?

Ik hou heel erg van het zoeken én vinden van oplossingen. Problemen spotten en vervolgens op zoek gaan naar oplossingen. Om bij de persona's te blijven: voor persona 1 zijn er voldoende collega's van mij die zich focussen op hoogbegaafdheid en werk. Deze persona kan perfect bij één van mijn collega's terecht.

Wat persona 2 betreft, dat is een beetje een ander verhaal. Ik wil hier allesbehalve claimen dat een begeleiding bij mij dé mirakeloplossing is. Wat ik echter vaststel dat is dat er maar bitter weinig collega's zijn die zich zowel richten tot omarming van hoogbegaafdheid als tot heling van ontwikkelingstrauma. Traumatherapeuten missen vaak de kennis omtrent hoogbegaafdheid. Specialisten in hoogbegaafdheid missen vaak de kennis omtrent trauma. Er is op dat vlak nog veel werk aan de winkel. En ik ga eerlijk zijn, het vraagt ook best veel van mezelf om dit werk te blijven volhouden. Niet in het minst omdat ik vaak erg geraakt wordt door de traumatische ervaringen die mijn cliënten hebben ondergaan. Eerst binnen het gezin, vervolgens op school en dan nog eens op de werkvloer. 

Centrum voor Traumahealing & Inclusie

Maar enfin, ik schreef dat ik altijd voorstander ben van oplossingen en daar ben ik dan ook naarstig naar op zoek. Ik kan dit werk immers niet alleen blijven volhouden. En dan komen we bij mijn project van 2022: in dit project wil ik mij focussen op het oprichten van een Centrum voor Traumahealing & Inclusie. De component Inclusie bestaat erin dat neurodivergents (hoogbegaafden met ontwikkelingstrauma, autisme) evenveel recht hebben op passend werk dan neurotypicals.

Centrum voor Traumahealing & Inclusie

Dit Centrum wordt een plek waarbij er ook de mogelijkheid bestaat tot overnachting. Ik krijg immers cliënten over de vloer vanuit alle hoeken van Vlaanderen en Nederland. Vaak boeken zij een overnachting hier in de buurt omdat een heen- en terugreis op dezelfde dag té intensief is. Verder wordt dit ook een Centrum waarin er plaats is voor ontmoetingen met gelijkgestemden. Dat komt namelijk ook erg vaak terug in mijn gesprekken: 'ik mis contacten met gelijkgestemden'. Wat ik ook ben aan het uitwerken, dat is een opleiding voor collega hulpverleners, coaches, therapeuten. En als laatste ben ik aan het kijken hoe ik dit project op zo'n manier kan insteken dat er ook arbeidsplaatsen gecreëerd worden voor hoogbegaafde volwassenen die al een tijdje buiten het arbeidscircuit zijn gevallen. Een ambitieus project, maar wel eentje waar ik een erg warm gevoel van krijg 💚

Het wordt tijd dat hoogbegaafde volwassenen die al kansen gemist hebben door onveilig opgroeien eindelijk hun plekje krijgen binnen het arbeidscircuit en - bij uitbreiding - binnen de maatschappij 🌏

Zo zie je maar: er is altijd hoop & dromen kunnen écht tot leven komen 🌿💚🌷

Opvolging van dit project

Indien je graag op de hoogte wil blijven van de verdere ontwikkelingen van dit project kan je je altijd inschrijven voor mijn nieuwsbrief. Indien je graag een individueel gesprek boekt bij mij of deelneemt aan een groepstraject verwijs ik je graag naar deze pagina:

Mogelijkheden tot begeleiding

Together we will make this work 💚