Is het belangrijk om weten dat je hoogbegaafd bent?

Het antwoord op de vragen: 'Is het belangrijk om weten of ik hoogbegaafd ben?' en 'Is een IQ-test noodzakelijk?' is niet zomaar met 'ja' of 'nee' te beantwoorden. Vele randfactoren spelen daarin een rol. 

Ik zal proberen een antwoord te formuleren uitgaande van persoonlijke ervaring, vanuit de ervaring met mijn kinderen, vanuit de ervaringen met de hoogbegaafde volwassenen die ik begeleid en vanuit gangbare theorieën.

Diagnose hoogbegaafdheid Social Balance

Wanneer hoogbegaafde volwassenen onveilig gehecht zijn opgegroeid

De volwassenen die ik begeleid, zijn typisch onveilig gehecht. In eenvoudig Nederlands: volwassenen die een moeizame relatie met hun ouders hebben/hadden. Het gegeven 'moeizame relatie' is breed: het hoeft niet te betekenen dat je overduidelijk misbruikt bent door (een van) je ouders (lichamelijk, emotioneel, seksueel). Er bestaat ook zoiets als emotionele verwaarlozing: er was onvoldoende aandacht voor de emotionele ontwikkeling, voor de eigenheid van het kind.

Dat laatste komt erg vaak voor bij de volwassenen die ik begeleid. Onze ouders zijn vaak geboren ten tijde van WO II of vlak erna. Er was toen (erg) weinig animo voor het mentale welbevinden van het individu. Andere behoeften stonden centraal: heropbouw, financiëel welbevinden, fysieke gezondheid. Onze ouders zijn dan ook maar zelden opgegroeid in een sfeer waarin er oog en oor was naar mentaal welbevinden. 

Het is nog maar vrij recent dat er aandacht komt voor het mentale welbevinden van zowel volwassenen als kinderen. Waarom schrijf ik dat? Om aan te geven dat onze ouders vaak geen idee hadden wat 'mentaal welbevinden' was. Over hoogbegaafdheid was sowieso nog niks bekend in die tijd. Dus ja, als je anno 2020 als volwassene hoogbegaafde rondloopt, is de kans vrij reëel dat er tijdens je opvoeding niet zoveel oog en oor was voor je typische eigenschappen die jou als hoogbegaafde uniek maken.

Als je als hoogbegaafd kindje dan ook nog eens bent opgegroeid binnen een gezin dat (erg) dysfunctioneel was, dan bestaat de kans dat je ofwel heel erg bent gaan rebelleren als kind OF dat je pleasegedrag bent gaan vertonen: je aanpassen om toch maar te voldoen aan de verwachtingen van je ouders OF om je ouders verdere ellende te besparen. Door de super-voelsprieten van hoogbegaafden pikken zij immers impliciet op wanneer hun ouders zich niet goed voelen.

Antwoord op de vraag: is het voor een volwassene die onveilig (gehecht) is opgegroeid belangrijk om te weten of hij/zij hoogbegaafd is. Antwoord is JA.

Deze hoogbegaafde volwassenen zijn immers typisch degenen die op een gegeven moment in hun leven vastlopen op het werk, binnen relaties, binnen de maatschappij. Existentiële crississen komen erg vaak voor bij ons. Met de hamvragen: 'Wie ben ik?', 'Wat doe ik hier op deze aarde?'

Om een antwoord te kunnen formuleren op deze vragen is het mijns insziens cruciaal om zowel onze 'nurture' als 'nature' te omarmen. Nurture = hetgeen we hebben meegemaakt. Nature = onze persoonlijkheidskenmerken.

Als we onze hoogbegaafde kenmerken gaan miskennen of - erger nog - verdringen, dan verdringen we in feite onze eigen aard. Door onze eigen aard te verdringen, kunnen we in mijn ogen onmogelijk een antwoord formuleren op de vraag: 'Wie ben ik?'

Hoogbegaafdheid - uitzonderlijke begaafdheid Social Balance

Wanneer hoogbegaafde volwassenen zijn opgegroeid in een veilig, functioneel, warm gezin

Indien een hoogbegaafd kindje opgroeit in een gezin waarin het kindje ten volle tot ontwikkeling kan komen, waarin de unieke kenmerken van hoogbegaafdheid ten volle omarmd worden, dan kan het lijken dat het minder belangrijk is om hoogbegaafdheid te identificeren. 

Als je leeft in een gemeenschap waarin iedereen er mag zijn, op zijn of haar eigen wijze, waarin er geen behoefte bestaat aan in 'hokjes plaatsen' dan is dat super. Diagnoses/herkenning van hoogbegaafdheid spelen dan minder een rol. Wanneer je echter leeft in een 'beschaafde' Westerse maatschappij waarin 'gewoon zijn' de norm is, waarin alles wat daar wat van afwijkt gediagnosticeerd wordt als 'stoornis' of 'afwijking', dan is het in mijn ogen cruciaal om te weten of je al dan niet hoogbegaafd bent ook al kom je uit een warm nest. Waarom? Omdat hoogbegaafden een minderheid zijn waardoor het gevoel van 'er is iets mis met mij' erg vaak speelt, ook al zijn deze hoogbegaafden veilig gehecht, ook al komen ze uit een warm gezin. Vaak lopen ze op school, binnen relaties of binnen het werkcircuit tegen situaties aan die ze als 'onherkende hoogbegaafde' niet kunnen plaatsen.

Wanneer je van jezelf weet dat je vele kenmerken van hoogbegaafdheid vertoont, dan helpt dat enorm om bepaalde reacties van anderen en van jezelf te kaderen. Om je uiterst intense gevoelens beter te kaderen. Om je overactieve brein te 'begrijpen'. Om je hyperactieve, gevoelige zenuwstelsel te kunnen kalmeren. 

Zolang je niet weet hoe het komt dat je anders denkt, dat je veel gevoeliger lijkt te zijn, dat je 'anders' in de wereld staat, voedt dat vaak de geïnternaliseerde gedachte 'er is iets mis met mij'.

Dus ook hier, als je leeft in een Westerse maatschappij anno 2020, is het vaak van onschatbare waarde om jezelf te mogen herkennen in hoogbegaafdheid.

Als je kinderen hebt

Hier kan ik alleen maar zeggen: kenmerken van hoogbegaafdheid zijn genetisch bepaald. Indien je jezelf herkent in de kenmerken van hoogbegaafdheid is de kans vrij groot dat je kind(eren) eveneens kenmerken van neurodiversiteit/van hoogbegaafdheid vertonen. Het kan een hele zoektocht binnen het onderwijs besparen indien vrij snel duidelijk is dat je kind vele kenmerken van hoogbegaafdheid vertoont.

Dus hier, zonder twijfel: 'ja, erg waardevol om als ouder je eigen hoogbegaafdheid te herkennen, erkennen én omarmen'. Het is een geschenk voor je potentiële hoogbegaafde kind.

En hoe zit het dan met IQ-testen?

Om op die vraag te antwoorden, is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen 'ben je volwassene of kind' en tussen 'ben je hoogbegaafd of eerder uitzonderlijk begaafd?' Om meer te weten omtrent het verschil tussen hoogbegaafdheid en uitzonderlijke begaafdheid verwijs ik graag naar deze blog: Leven als intens begaafde volwassene

Uitzonderlijke begaafdheid Social Balance diagnose

Indien je bovenstaande blog gelezen hebt, heb je allicht kunnen merken dat uitzonderlijke begaafdheid zich sterk kenmerkt door intensiteit op het existentiële en spirituele vlak. Het meten/de score hiervan wordt ook wel eens SQ ~ Spirituele Intelligentie genoemd.

De vraag dient zich dan op: hoe ga je dit meten? Bij uitzonderlijk begaafden is de 'zijns'-factor heel erg aanwezig. 'Hoe sta ik in het leven?', 'Wie ben ik?', 'Hoe werkt de wereld?', 'Wat is de zin van ons bestaan?'. Tegelijk krijg ik ook vaak de vraag 'Ben ik paranormaal begaafd'?

Een pure IQ-test is hier veel te beperkend. Hiervoor is uitgebreide, meer omvattende testing nodig. Een testing afgenomen door een professional met een degelijke kennis van zaken omtrent hoogbegaafdheid en uitzonderlijke begaafdheid. En - zeker niet onbelangrijk - afgenomen door iemand bij wie de geteste persoon zich op zijn/haar gemak voelt.

Hierbij komt dat (uitzonderlijk) hoogbegaafde kinderen en volwassenen een dysharmonisch profiel kunnen vertonen. Vaak zijn ze erg goed op bepaalde vlakken en een heel stuk minder goed op andere vlakken. Zo komen dyscalculie, dyslexie en dyspraxie vaak voor bij uitzonderlijk begaafde kinderen en volwassenen. Dit kan betekenen dat standaard IQ-testen een vertekend beeld kunnen vormen. Bovendien zijn alle testen, inclusief IQ-testen, momentopnames.

Met andere woorden, je hebt een erg bedreven tester nodig om een 'correcte diagnose' te stellen. Iemand die rekening houdt met al deze factoren.

Dit gezegd zijnde, merk ik wel dat het - vooral bij kinderen - zeker nuttig kan zijn om te testen. Wanneer je bijvoorbeeld ervoor wil kiezen om je kind naar een school voor hoogbegaafde kinderen te sturen, is een IQ-test vaak onontkomelijk.

Hou er echter ook rekening mee dat wanneer je je kind eerder kenmerken van uitzonderlijke begaafdheid vertoont cq een dysharmonisch profiel heeft, een school voor hoogbegaafde kinderen niet altijd een 'mirakeloplossing' is. Soms ligt op deze scholen het accent te veel op intelligentie en gaan zij eerder uit van synchrone ontwikkelingsprofielen. En dat kan nogal eens ontmoedigend werken. Allerbelangrijkste hierin is: kom goed beslagen ten ijs (hoofd), volg je gevoel (hart), volg je intuïtie (buik). Voelt de school écht goed aan, en dan zowel voor jezelf als ouder als voor je kind. Dat aanvoelen, mag zeker niet onderschat worden. Een school mag nog zo'n goede 'reputatie' hebben, als je hoogbegaafde kind zich er niet thuis voelt, sta je nog niet veel verder. Net voor hoogbegaafde kinderen zijn de factoren 'zich goed kunnen/durven voelen, er gewoon mogen 'zijn' extreem belangrijk. Vaak nog zoveel belangrijker dan andere 'credentials'.

Zijn mijn kinderen getest?

Onze dochter niet. Ons zoontje wel. De aanleiding om een IQ-test bij ons zoontje te doen, was omdat hij vastliep op school. Die test heeft een bepaalde houvast gegeven, maar tegelijk ook voor verwarring gezorgd omdat op dat ogenblik noch de school noch ikzelf beseften hoe we de 'dysharmonische' uitkomst van de test konden interpreteren. Op het ogenblik van de testing had ik zelf nog erg weinig kennis omtrent hoogbegaafdheid. De persoon die de test had afgenomen evenmin. Dit gezegd zijnde, ben ik wel tevreden dat deze test destijds is uitgevoerd. Door het 'bewijs' van de hoge IQ-score van ons zoontje is de bal verder aan het rollen gegaan. Het was het begin van mijn verdere verdieping in hoogbegaafdheid en van mijn zoektocht naar gepaste begeleiding zowel voor mijn zoontje als voor mezelf.  

Ben ik zelf uitvoerig getest?

Antwoord is nog niet. Ik heb wel eens een standaard IQ-test uitgevoerd. Ik scoorde hoog daarin. Ik heb mij opgegeven voor een uitgebreide testing in maart 2021. Ik weet intussen dat ik hoog scoor op IQ, hoog scoor op emotionele intensiteit en hoog scoor op existentiële en spirituele intensiteit, net zoals de mensen die ik begeleid. Ik wilde dan ook enkel getest worden door een instantie die rekening houdt met al deze factoren. Tot voor kort had ik nog geen instantie gevonden waarbij ik het gevoel had dat er voldoende kennis was van al deze factoren, en dan met name van spirituele intensiteit. Die factor wordt in mijn ogen vaak stiefmoederlijk behandeld bij standaardtesten.

Ik heb besloten om mij te laten testen door Jen, de oprichtster van de community Intergifted. Jen heeft mij verzekerd dat de component spiritualiteit wordt meegenomen in hun testings. 

Bovendien is de timing van zo'n test belangrijk. In 2018 en 2019 ben ik door hevige processen van transformatie en traumaverwerking gegaan. Ik was op dat moment niet geïnteresseerd in een of andere test en had er onvoldoende energie voor. De testen die Intergifted uitvoert, zijn best tijdrovend, diepgaand en intens. Timing is hierin belangrijk. Belangrijk dat je de testen laat uitvoeren op een moment dat je energiepeil voldoende hoog is. Als je midden in een proces van traumaverwerking zit, is je energiepeil vaak lager dan gemiddeld.

Het allerbelangrijkste vind ik overigens niet zozeer een bewijs 'zwart op wit'. Voor mij is hét bewijs dat ik mezelf heel erg herken in de kenmerken van uitzonderlijke begaafdheid én dat ik intussen - eindelijk - manieren heb gevonden om ermee om te gaan, om deze eigenheid te omarmen 💚

Waarom laat ik mij dan toch testen? Eigenlijk vooral om eens goed te kijken op welke manier zij hun testen uitvoeren. Het komt voor dat de mensen die ik begeleid het toch erg belangrijk vinden dat ze getest worden. Ik zie mezelf als een soort van proefkonijn. Als blijkt dat de testing van Intergifted voldoende holistisch werkt, kan ik de mensen die ik begeleid naar hen doorverwijzen. Nadeel is wel dat zij Engelstalig zijn. Je hebt dus al een vrij gedegen kennis van de Engelse taal nodig om een testing door hen te laten uitvoeren. Wie weet, word ik zo enthousiast van hun testings dat ik het kan vertalen naar het Nederlands. Ik ben tenslotte vertaler van opleiding :-) 

Gelijkgestemden uitzonderlijke begaafdheid

Heeft de herkenning in uitzonderlijke begaafdheid mij veel gebracht?

Absoluut, ook zonder testen. Zonder deze herkenning zou ik op dit ogenblik veel minder stevig in het leven staan. Daar ben ik 100% zeker van. De herkenning die ik vind tussen gelijkgestemden, is zoveel waardevoller dan een of andere IQ-score. Die herkenning is zo waardevol, zo onmetelijk. Dat warme, onmetelijke gevoel wens ik ook jou graag toe 💚

Mocht je eens met mij willen sparren over hoogbegaafdheid ~ uitzonderlijke begaafdheid, ben je altijd welkom voor een gesprek. Verdere informatie en tarieven vind je hier: Visie en tarieven 🍀

NB De fotootjes van zebra's komen van de metafoor 'les zèbres'. Hoogbegaafden worden in het Frans vaak 'des zèbres' genoemd omdat ook daar de term 'surdouance' even zwaar beladen is als de term 'hoogbegaafdheid'.